Taberî'ye göre bu ayette geçen 'şahit' Hz. Peygamber'in kendi ümmeti üzerine şahitliğini ifade eder; Peygamber diğer peygamberlerin tebliğ ettiklerini tasdik eder ve kıyamet gününde ümmetinin de doğru şahitlik ettiğine dair şahitlik yapar. Taberî ayrıca 'şahit' ve 'meşhûd' kelimelerinin tefsirinde farklı görüşleri nakleder: bazılarına göre şahit Allah, meşhûd ise kıyamet günüdür; bazılarına göre ise şahit kurban bayramı günü, meşhûd cuma günüdür. Kendisi bu görüşler arasında iman edenlerle ilgili sözün belirli bir noktada tamamlandığı görüşünü tercih eder.

فيدعى محمد عليه الصلاة والسلام، فيشهد أن أمته قد صدقوا، وأن الرسل قد بلغوا

Bu müfessire göre 'şahitlik' konusundaki rivayet ve görüşler tartışılırken, insanların önceleri 'bir tek ümmet' oldukları ifadesi ya küfür üzerine ya da iman üzerine olmak üzere iki ihtimale dayanır; küfür üzere birlik olamayacağı ispatlandığından, bunların iman üzere birlik oldukları sonucuna varılır. Bu birliğin ne zaman gerçekleştiği hususunda İbn Abbas ve Mücahid'den nakille Âdem ve oğlu dönemine, bazılarına göre Nuh dönemine, bazılarına göre de İbrahim dönemine kadar süregeldiği yönünde farklı rivayetler nakledilir.

وإذا ثبت أن الناس كانوا أمة واحدة إما في الكفر وإما في الإيمان ، وأنهم ما كانوا أمة واحدة في الكفر ، ثبت أنهم كانوا أمة واحدة في الإيمان

Beydâvî'ye göre ayet, kıyamet gününde her ümmetten kendi peygamberinin, o ümmetin inanç bozukluğuna ve amellerinin çirkinliğine şahitlik edeceğini, Hz. Muhammed'in de bu şahitlerin doğruluğuna şahit tutulacağını anlatır. Bu dehşetli durum karşısında kâfirler ve Peygamber'e isyan edenler, yerle bir olup toprağa karışmayı veya hiç yaratılmamış olmayı temenni edeceklerdir; çünkü organları aleyhlerine şahitlik edeceğinden Allah'tan hiçbir şeyi gizleyemeyeceklerdir.

يومئذ يود الذين كفروا وعصوا الرسول لو تسوى بهم الأرض بيان لحالهم حينئذ، أي يود الذين جمعوا بين الكفر وعصيان الأمر، أو الكفرة والعصاة في ذلك الوقت أن يدفنوا فتسوى بهم الأرض كالموتى، أو لم يبعثوا أو لم يخلقوا وكانوا هم والأرض سواء.

Bu müfessire göre Hz. Peygamber'in ağlaması, ayetin içerdiği kıyamet gününün dehşetiyle ilgilidir; zira o gün peygamberler kendi ümmetleri hakkında tasdik veya tekzip şahitliği yapacak, Hz. Peygamber de kendi ümmeti üzerine şahit kılınacaktır. Ayetteki 'bunların üzerine' ifadesi Kureyş kâfirlerine ve diğer kâfirlere işaret eder; Kureyş özellikle zikredilmiştir çünkü mucizeleri görmelerine rağmen inatları sebebiyle azapları daha şiddetli olacaktır. Bir başka görüşe göre ise bu işaret Hz. Peygamber'in tüm ümmetine yöneliktir.

بكاء النبي صلى الله عليه وسلم إنما كان لعظيم ما تضمنته هذه الآية من هول المطلع وشدة الأمر

İbn Kesîr, ayetin kıyamet günü Peygamber'in ümmeti üzerine şahitlik edeceğine dair olduğunu; İbn Mesud'un rivayetinde Hz. Peygamber'in ayeti okurken ağladığını ve 'her ümmetten bir şahid getirildiğinde' halin nasıl olacağını sorduğunu nakleder. Ayrıca Peygamber'in vefatından sonra Allah'ın ümmet üzerine gözetici (rakîb) olacağı, hayatta olduğu müddetçe kendisinin şahit olduğu belirtilir. Said b. Müseyyeb'den nakledilen bir görüşe göre ise her gün Peygamber'e ümmetinin amelleri arz edilir ve bu sebeple onlara şahitlik eder.

شهيد عليهم ما دمت فيه فإذا توفيتني كنت أنت الرقيب عليهم