Bu metin karışık ve birden fazla ayetin tefsirini bir araya getiriyor; temel olarak zerre miktarı iyiliğin kat kat artırılacağı, bunun ecr-i azîm (cennet) olduğu ve bu vaadin muhacirlere mi yoksa tüm müminlere mi ait olduğu tartışılıyor. Taberî, Hz. Peygamber'in eşlerini muhayyer bıraktığı (tahyîr) ayetinin nüzul sebebini de aktarıyor; Hz. Aişe'nin Allah, Resulü ve ahireti tercih etmesiyle diğer hanımların da aynı yolu izlediği rivayet ediliyor.

وأولى القولين في ذلك بالصواب ، قول من قال: عنى بهذه الآية المهاجرين دون الأعراب. وذلك أنه غير جائز أن يكون في أخبار الله أو أخبار رسول الله صلى الله عليه وسلم شيء يدفع بعضه بعضا

Zemahşerî bu ayette 'zerre ağırlığı' ifadesinden sonra gelen 'daha küçüğü' ve 'daha büyüğü' kelimelerinin i'rabını tartışır; bunların ref' ile okunuşunun istinaf (yeni cümle) olduğunu, nasb/fetha ile okunuşunun ise cins nefyi ifade ettiğini açıklar. Ayrıca 'gayb' kelimesinin, Levh-i Mahfuz'a yazılmadan önceki gizli şeyler anlamına geldiğini, bu şeylerin gaybdan ayrılmayıp ancak Levh'te yazılı olarak ortaya çıktığını belirtir.

وقرىء : ( ولا أصغر من ذلك ولا أكبر ) . بالرفع على أصل الابتداء . وبالفتح على نفي الجنس ، كقولك : لا حول ولا قوة إلا بالله ، بالرفع والنصب . وهو كلام منقطع عما قبله

Kurtubî'ye göre bu ayet, Allah'ın hiç kimseye zerre miktarı bile zulmetmeyeceğini, iyiliklerin ise kat kat karşılık göreceğini ifade eder. 'Zerre' kelimesi hakkında kırmızı karınca, karınca başı veya hardal tanesi gibi farklı görüşler nakledilir; bunların ortak noktası en küçük ve en az şeyi ifade etmesidir. Kurtubî ayrıca kıraat farklılıklarını (حسنة'nin merfû/mansûb okunuşu, يضاعفها/نضاعفها gibi) ve konuyla ilgili şefaat ve mizan hadislerini de aktarır.

والمراد من الكلام أن الله تعالى لا يظلم قليلا ولا كثيرا كما قال تعالى : إن الله لا يظلم الناس شيئا

Beydâvî'ye göre Allah zerre kadar bir şeyde bile haksızlık yapmaz; ne mükafattan eksiltir ne de cezaya ilave eder. Zerre, çok küçük şeyler için örnek olarak zikredilmiştir ve bunun zikredilmesi, kadri küçük olsa bile karşılığının büyük olacağına işaret eder. Bir hasene bulunduğunda Allah onun sevabını katlayarak arttırır ve kendi katından, yapılan amelin karşılığı olarak vaat edilenin üzerine, fazladan büyük bir ödül verir.

لا ينقص من الأجر ولا يزيد في العقاب أصغر شيء كالذرة، وهي النملة الصغيرة. ويقال لكل جزء من أجزاء الهباء، والمثقال مفعال من الثقل، وفي ذكره إيماء إلى أنه وإن صغر قدره عظم جزاؤه.

Bu müfessire göre ayet, Allah'ın kimseye zerre kadar zulmetmeyeceğini, iyilik veya kötülüğün zerre miktarınca bile hesaba katılacağını ifade eder. Zulmün olmayışı hem az hem çok miktarda geçerlidir ve hasenatın kat kat artırılması, sürede değil miktarda katlanma şeklinde gerçekleşir. Ayrıca kâfirin iyiliklerinin küfürle boşa gitmesi ve müminin günahlarının bağışlanması meselesine dair müfessirler arasında farklı açıklamalar nakledilir.

واعلم أن المراد من الآية أنه تعالى لا يظلم قليلا ولا كثيرا

Bu metinde İbn Kesîr, kıyamet gününde kul haklarının hesaba çekilmesini ve hasenat-seyyiat mübadelesini anlatan rivayetleri aktarır; ayrıca ayetin müşrik hakkında olduğuna, azabının hafifletilse de ateşten hiç çıkmayacağına dair görüşleri, Ebu Talib örneğiyle sınırlı bir istisna ihtimalini ve bir hasenenin bindin katına kadar mükâfatlandırılacağına dair Ebu Hureyre rivayetini nakleder.

فأما المشرك فيخفف عنه العذاب يوم القيامة ولا يخرج من النار أبدا