Bu müfessire göre ayette geçen 'nur' imana, 'zulümat' ise küfre karşılık gelen bir temsildir; zira zulümat gözlerin eşyayı görüp idrak etmesini nasıl perdeliyorsa küfür de kalp gözünün iman hakikatlerini ve delillerini idrak etmesini aynı şekilde perdeler. Allah müminlerin velisidir, onları küfür karanlıklarından iman nuruna çıkarır; kâfirlerin velileri olan tağut (put ve ilahlar) ise onları iman nurundan küfür karanlıklarına çıkarır. Taberî bu 'çıkarma' ifadesinin bazı rivayetlerde Hz. İsa'ya iman edip Hz. Muhammed'i inkâr edenler bağlamında yorumlandığını, ancak kendisinin bunu mecazi bir anlam olarak da (imandan mahrum bırakma, iman yolunu kesme) açıklamanın mümkün olduğunu belirtir.

وإنما جعل الظلمات للكفر مثلا؛ لأن الظلمات حاجبة للأبصار عن إدراك الأشياء وإثباتها، وكذلك الكفر حاجب أبصار القلوب عن إدراك حقائق الإيمان والعلم بصحته وصحة أسبابه.

Bu metinde Zemahşerî, ayetteki karanlıklarla ilgili farklı görüşleri aktarır: bazılarına göre bunlar balığın karnının, denizin ve gecenin karanlıklarıdır; bazılarına göre ise balığı kendisinden daha büyük bir balık yutmuş, böylece iki balığın karnı ile denizin karanlığı bir araya gelmiştir. Ayrıca 'ittehaze' fiilinin dilde tek veya iki mefule geçişli kullanılabileceğini belirtir ve Ebû Cafer el-Medenî'nin kıraatinde bu fiilin meçhul bina edildiğini nakleder.

وقيل : ظلمات بطن الحوت والبحر والليل . وقيل : ابتلع حوته حوت أكبر منه ، فحصل في ظلمتي بطني الحوتين وظلمة البحر

Bu metne göre müfessirlerin ittifakıyla ayetteki 'zulümat' ve 'nur' ile kastedilen küfür ve imandır; bu durumda ayet, Allah'ın insanı küfürden çıkarıp imana soktuğunu açıkça bildirir ve bundan imanın Allah'ın yaratmasıyla olduğu sonucu çıkar. Mu'tezile ise buna itiraz ederek çıkarmayı delillerin nasbı, peygamberlerin gönderilmesi ve kitapların indirilmesi şeklinde yorumlamıştır. Ayetin nüzul sebebi hakkında Mücahid'den nakledilen rivayete göre ayet, Hz. İsa'ya iman edip sonra Hz. Muhammed'e iman edenler veya bunun tersini yapanlar hakkında inmiştir.

أجمع المفسرون على أن المراد هاهنا من الظلمات والنور : الكفر والإيمان فتكون الآية صريحة في أن الله تعالى هو الذي أخرج الإنسان من الكفر وأدخله في الإيمان ، فيلزم أن يكون الإيمان بخلق الله

Kurtubî, 'veliyy' kelimesinin fâil anlamında feîl kalıbı olduğunu, ayette geçen ışıklardan karanlıklara veya karanlıklardan nûra çıkarma ifadesinin küfür ile iman arasındaki temsilî anlatım olduğunu belirtir. Bazı müfessirlere göre ayet Îsâ'ya inanıp sonra Hz. Muhammed'i inkâr eden bir topluluk hakkında inmiştir, ancak İbn Atıyye'ye göre bu tahsis gerekli değildir ve hüküm iman eden her kâfir ümmet için geçerlidir. Ayrıca 'zulümât' ve 'nûr' kelimelerinin dalâlet-hidayet, bidat-sünnet, şek-yakîn gibi farklı yorumlarla açıklandığı nakledilir.

قال بن عطية : فكأن هذا المعتقد أحرز نورا في المعتقد خرج منه إلى الظلمات ولفظ الآية مستغن عن هذا التخصيص بل هو مترتب في كل أمة كافرة آمن بعضها كالعرب

İbn Kesîr bu bölümde Hz. Musa'nın kendisine seslenilen ağacın niteliği hakkında rivayetler nakleder; Abdullah b. Mesud'un o ağacı bulmak için Medyen'e gidip yeşil ve taze bir ağaç gördüğünü anlatan rivayeti, es-Süddî'nin bunun semür ağacı olduğu görüşü zikredilir. Ayrıca vahyin 'nur' olarak isimlendirilmesinin, onunla hidayetin gerçekleşmesinden dolayı olduğu, tıpkı kalplerin hayat bulması sebebiyle 'ruh' olarak da isimlendirilmesi gibi olduğu belirtilir.

فسألت عن الشجرة التي أوى إليها موسى فإذا هي شجرة خضراء ترف فأهوى إليها جملي وكان جائعا فأخذها جملى فعالجها ساعة ثم لفظها فدعوت الله لموسى عليه السلام

Beydâvî'ye göre Allah'ın velisi olduğu kimseler, imanı murad edilip iman edeceği ezelde bilinen kişilerdir; onları cehalet, heva'ya uyma ve şüphelere kapılma gibi küfre götüren karanlıklardan imana ulaştıran nur olan hidayete çıkarır. Kâfirlerin velileri ise tağut yani şeytanlardır ve bunlar insanları fıtratla verilen nurdan çıkarıp küfre, şehvete dalmaya veya delillerin nurundan şüphe ve şüphelerin karanlıklarına sürüklerler. Metinde ayrıca bu ayetin dinden dönen bir topluluk hakkında indiği rivayet edilir ve çıkarma fiilinin tağuta isnadının, Allah'ın kudret ve iradesinin bu işe taalluk etmesini engellemediği belirtilir.

وقيل: نزلت في قوم ارتدوا عن الإسلام