“Pfui über euch und über das, dem ihr anstatt Allahs dient! Begreift ihr denn nicht?"” — Bubenheim & Elyas
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî bu ayette geçen 'أف' sesinin, söyleyenin bıkkınlık ve rahatsızlık içinde olduğunu gösteren bir ünlem olduğunu belirtir. Bu rahatsızlık, mazeretleri ortadan kalktığı ve hak apaçık ortaya çıktığı halde onların putlara tapmaktaki ısrarını görmesinden kaynaklanmaktadır. Ayetteki lam harfi, bu bıkkınlığın kime/neye yönelik olduğunu açıklamak içindir; yani 'size ve ilahlarınıza bu tiksinti' anlamındadır.
صوت إذا صوت به علم أن صاحبه متضجر ، أضجره ما رأى من ثباتهم على عبادتها بعد انقطاع عذرهم وبعد وضوح الحق وزهوق الباطل ، فتأفف بهم . واللام لبيان المتأفف به . أي : لكم ولآلهتكم هذا التأفف
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Râzî'ye göre bu ifadedeki taaccübün (şaşkınlığın) sebebi, emr-i bi'l-ma'ruf ve nehy-i ani'l-münker yapan kişinin asıl maksadının başkasını irşad etmek olmasıdır. Kişi başkasına öğüt verip kendisi bundan etkilenmezse, aklın kabul etmeyeceği çelişkili bir fiil işlemiş olur; bu yüzden ayette taaccüp ifadesi kullanılmıştır.
أن المقصود من الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر إرشاد الغير وذلك معلوم بشواهد العقل والنقل فمن وعظ ولم يتعظ فكأنه أتى بفعل متناقض لا يقبله العقل
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre metinde geçen ifade, kötü koku (pislik/necaset kokusu) anlamına gelmekte olup bu husus size aittir denilmektedir. Kurtubî bu kısa açıklamayı bir başka görüşle birlikte zikretmektedir.
أي النتن لكم وقيل
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr'e göre bu ifade, muhataplara içinde bulundukları sapkınlık ve ağır küfrü tefekkür edip etmediklerini soran bir kınama ve azarlamadır; bu tür bir küfür ancak cahil, zalim ve facir kimselere geçerli olabilir. Böylece Allah onlara karşı hüccetini ortaya koymuş ve onları bu hüccetle sorumlu tutmuştur.
أفلا تتدبرن ما أنتم فيه من الضلال والكفر الغليظ الذي لا يروج إلا على جاهل ظالم فاجر فأقام عليهم الحجة وألزمهم بها
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre İbrahim'in 'Allah'ı bırakıp da size hiçbir fayda ve zarar veremeyecek şeylere mi tapıyorsunuz?' sözü, putların cansız varlıklar olduklarını itiraf ettikten sonra onlara tapmalarını reddetmek anlamındadır; çünkü bu durum uluhiyet vasfıyla çelişir. 'Yazıklar olsun size' ifadesi, onların apaçık batıl üzere ısrar etmelerine duyulan bir sıkıntı ve öfkeyi yansıtır. Kavmin 'onu yakın' demesi ise, tartışmada aciz kalınca zarar verme yoluna başvurmalarıdır; çünkü ateş, cezalandırma araçlarının en dehşetlisidir.
أف لكم ولما تعبدون من دون الله تضجر منه على إصرارهم بالباطل البين، وأف صوت المتضجر ومعناه قبحا ونتنا واللام لبيان المتأفف له.
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Müfessirlerin çoğu 'أف' ifadesinin bir bıkkınlık, tiksinti veya öfke bildirdiği konusunda birleşir; İbrahim'in kavminin apaçık hakka rağmen putperestlikte ısrar etmesinin bu tepkinin sebebi olduğu ortak vurgudur. Zemahşerî ve Beydâvî ayrıca lam harfinin işlevini benzer şekilde ele alır.
Unterschiede
Zemahşerî ve Beydâvî dil/belağat eksenli bir çözümleme yaparken, Kurtubî ifadeyi somut bir koku/pislik anlamıyla ilişkilendiren bir rivayeti aktarır. Râzî ise meseleyi akli bir çelişki sorunu olarak ele alır: öğüt verenin kendi davranışıyla çelişmemesi gerektiği ilkesi. İbn Kesîr ise ifadeyi doğrudan bir kınama ve hüccet bağlamında, ahlaki-teolojik bir sorumluluk çerçevesinde okur. Bu farklar, kimi müfessirlerin dilbilimsel, kimisinin mantıksal, kimisinin de rivayet ve bağlam temelli yöntemleri tercih etmesinden kaynaklanır.
Historischer Kontext
Daha erken dönem müfessirlerinden Zemahşerî'nin dil merkezli okuması, sonraki dönemlerde Râzî'de akli istidlale, İbn Kesîr'de ahlaki-bağlamsal bir çerçeveye, Beydâvî'de ise önceki yaklaşımların bir sentezine dönüşmüştür. Temel anlam (bıkkınlık/tiksinti) sabit kalırken, bu duygunun gerekçelendirilme biçimi çeşitlenmiştir; bu da farklı ekollerin aynı ayete kendi yöntemsel yaklaşımlarını taşımasından kaynaklanır.
Bezug zur Gegenwart
Bu karşılaştırma, sözü ile davranışı arasında tutarlılık arayışının evrensel bir ahlaki ilke olduğunu hatırlatır; insanın başkasına öğüt verirken kendi tutumuyla çelişmemesi bugün de kişisel ve toplumsal ilişkilerde önemli bir referans olabilir. Ayrıca hakkın apaçık ortaya konmasına rağmen ısrarla sürdürülen tutumlar karşısında sabırlı ve açıklayıcı bir dil kullanmanın, eğitim ve diyalog ortamlarında yapıcı bir tutum olarak düşünülebileceği ihtiyatla söylenebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben