Taberî, ayetteki cehennemi doldurma vaadinin gerçekleşmesini kıyamet sahnesiyle açıklar; Allah düşmanlarını gruplar halinde cehenneme sevk edecek, cehennem hiçbir şeyle dolmayacak ama Allah'ın kudretinin nişanesi konulunca dolacaktır. Ayrıca 'insanlar' ifadesiyle kastedilenin iki gruba ayrıldığını (rahmete mazhar olan ittifak halindeki müminler ve ihtilaf içindeki kâfirler) belirtir. İhtilaf lafzının tefsirinde ise farklı görüşler nakledilir: din ihtilafı, rızık ihtilafı gibi; kendisi bunlardan 'dinlerde ihtilaf' görüşünü tercih eder.

قالت: ألست قد أقسمت لتملأني من الجنة والناس أجمعين؟ فوضع قدمه، فقالت حين وضع قدمه فيها: قد قد، فإني قد امتلأت، فليس لي مزيد

Zemahşerî, ayette geçen 'vesvese verenin' hem cinden hem insandan olabileceğini belirtir; çünkü şeytan cinnî ve insî olmak üzere iki türdür. 'Min el-cinneti ve'n-nâs' ifadesindeki 'min'in ibtidâ-i gaye anlamında olup vesvesenin hem cin hem insan tarafından geldiğini bildirdiğini açıklar. Ayrıca 'nâs' kelimesinin cinliler için de kullanıldığı görüşünü zayıf bularak, bunun Kur'an'ın fesahatine uygun olmadığını, bunun yerine 'nâs' kelimesinin 'nâsî' (unutan) anlamına gelebileceğini daha uygun bulur.

وما أحقه ؛ لأن الجن سموا ( جنا ) لاجنتنانهم ، والناس ( ناسا ) لظهورهم ، من الإيناس وهو الإبصار ، كما سموا بشرا ؛ ولو كان يقع على الناس على القبيلين ، وصح ذلك وثبت : لم يكن مناسبا لفصاحة القرآن وبعده من التصنع

Râzî, 'ehl-i rahmet dışındakiler' ifadesindeki istisnanın kimlere ait olduğu konusundaki ihtilafın, dalalete davet eden reislerle şeytanlar arasında olduğunu, ancak bunun ötesinde asıl meselenin hidayetin Allah'ın yaratmasıyla gerçekleştiği noktasına dayandığını aktarır. Ona göre ayet, dinde ihtilafın ancak Allah'ın özel rahmetiyle seçtiği kimseler için ortadan kalkacağını, bu rahmetin ise akıl, kudret, peygamber gönderme gibi genel nimetlerden ibaret olmadığını (çünkü bunlar kâfirlerde de mevcuttur), bilakis Allah'ın doğrudan hidayet ve marifeti o kişide yaratmasından ibaret olduğunu göstermektedir. Kâdî'nin bu rahmeti sevap ehlinden olmak veya lütuflarla imana kolaylık sağlamak şeklindeki iki yorumunu ise zayıf bulur.

احتج أصحابنا بهذه الآية على أن الهداية والإيمان لا تحصل إلا بتخليق الله تعالى ، وذلك لأن هذه الآية تدل على أن زوال الاختلاف في الدين لا يحصل إلا لمن خصه الله برحمته

İbn Kesîr'e göre ayet, insanların din, itikat ve mezheplerde sürekli ihtilaf içinde olduklarını ifade eder; İkrime bunu 'hidayette ihtilaf', Hasan el-Basrî ise 'rızıkta ihtilaf' olarak yorumlamış, meşhur ve sahih olan görüş birincisidir. İstisna edilenler ise resullerin kendilerine bildirdiği dine sarılan, Hz. Peygamber'e tabi olup onu tasdik eden fırka-i nâciye'dir. Ayrıca 'ihtilaf için yaratılmaları' ifadesi, insanların ihtilaf etsinler diye değil, cemaat ve rahmet için yaratıldıkları, ancak kader ve ilim gereği bazılarının cennete bazılarının cehenneme müstahak olacağı şeklinde açıklanmıştır.

قال عكرمة مختلفين في الهدى وقال الحسن البصري مختلفين في الرزق سخر بعضهم بعضا والمشهور الصحيح الأول وقوله أي إلا المرحومين من أتباع الرسل الذين تمسكوا بما أمروا به من الدين

Beydâvî'ye göre bu ayet, Allah'ın dileseydi tüm insanları tek bir ümmet (mü'minler) kılabileceğini, ancak bunun gerçekleşmediğini gösterir; bu durum emir ile irade arasındaki farkın açık kanıtıdır, zira Allah her ferdin imanını irade etmemiştir ve iradesi gerçekleşen şey mutlaka vuku bulur. İnsanlar hak ve batıl üzere ayrılık içinde kalmaya devam ederler; ancak Allah'ın rahmet ettiği kimseler O'nun lütfuyla hidayete erip din esasları üzerinde birleşirler. 'Onları bunun için yarattı' ifadesindeki zamirin 'nâs'a mı yoksa 'men rahime'ye mi ait olduğuna göre işaret edilen şey ihtilaf veya rahmet olarak değişir.

وهو دليل ظاهر على أن الأمر غير الإرادة وأنه تعالى لم يرد الإيمان من كل أحد وأن ما أراده يجب وقوعه

Kurtubî bu ayette geçen istisnayı munkatı' bir istisna olarak yorumlar; yani insanların ihtilafı devam eder, ancak Rabbin rahmet ettiği kimseler bundan müstesnadır. 'Zâlike' ve 'lezâlike' ifadelerindeki işaretin neye döndüğü hususunda ihtilaf ve rahmet, rızık, kıyamet günü, şekavet ve saadet gibi çok sayıda görüş nakleder; bunlardan ihtilaf ve rahmetin ikisine birden işaret etmesini en uygun görüş olarak zikreder çünkü bu görüş daha kapsayıcıdır.

وهذا أحسن الأقوال إن شاء الله تعالى لأنه يعم