Taberî bu metinde Nahl 61 (bağlam: 'خلائف الأرض' ve rızıkta üstünlük ayeti) çerçevesinde 'خلائف'in 'geçmiş kavimlerin yerine geçenler' anlamına geldiğini, Allah'ın insanları rızık ve güç bakımından birbirinden üstün kıldığını, bunun da bazılarını mal ve zenginlikle bazılarını da güç ve kuvvetle diğerlerinden ayırdığı anlamına geldiğini açıklar. Ayrıca Rabbin cezada seri olduğunu, nimetle sınananın nankörlük etmesi halinde hızla cezalandırılacağını, ancak tövbe edip günahlarını örtenler için de mağfiret ve rahmet sahibi olduğunu belirtir.

وأما قوله: ، فإنه يقول: وخالف بين أحوالكم، فجعل بعضكم فوق بعض، بأن رفع هذا على هذا بما بسط لهذا من الرزق ففضله بما أعطاه من المال والغنى على هذا الفقير فيما خوله من أسباب الدنيا

Zemahşerî, ayette geçen 'halâif' (yeryüzünde ardıllar/halifeler kılınma) ifadesini üç ihtimalle açıklar: Hz. Muhammed'in peygamberlerin sonuncusu olması sebebiyle ümmetinin diğer ümmetlerin yerini alması, insanların birbirinin ardından gelip birbirine halef olması, ya da insanların Allah'ın yeryüzünde halifeleri olup mülk, şeref ve rızıkta tasarruf etme yetkisine sahip olmaları. Bu son anlam, nimete şükredenle küfredeni ayırt etme bağlamıyla ilişkilendirilir. Ayrıca azabın 'hızlı/yakın' olarak nitelendirilmesi, gelecek olan her şeyin yakın sayılması ilkesine bağlanır.

أو هم خلفاء الله في أرضه يملكونها ويتصرفون فيها في الشرف والرزق لمن كفر نعمته لمن قام يشكرها . ووصف العقاب بالسرعة ، لأن ما هو آت قريب

Bu müfessire göre ayet, kişi küfür ve isyanlarda ne kadar uzun süre bulunmuş olsa da, tövbe edip iman getirip salih ameller işlediğinde Allah'ın gafûr ve rahîm olduğunu, tövbesini kabul edip onu azaptan kurtaracağını ifade eder. Buna karşılık itaatte sebat eden kimse için de aynı vasıf, dünyada günahlarının örtülmesi ve ahirette nimetlerin bahşedilmesi şeklinde tecelli eder.

فإذا تاب عنه وآمن وأتى بالأعمال الصالحة فإن الله غفور رحيم ، يقبل توبته ويخلصه من العذاب

Kurtubî'ye göre insanların rızık, kuvvet, genişlik, fazilet ve ilimde derece derece kılınması, Allah'ın kulları imtihan etmesi içindir; zengin zenginliğiyle şükürle, fakir fakirliğiyle sabırla sınanır. Ayrıca 'derecât' ifadesinin 'bazınızı bazınızla' anlamında olabileceği, yani insanların birbirleriyle imtihan edildiği de belirtilir. Allah'ın 'sür'atü'l-ikab' sıfatı ise mühlet vermesiyle çelişmez, çünkü gelecek olan her şey yakındır ve ahiretteki azap da bu açıdan çabuk sayılır.

والابتلاء الأختبار أي ليظهر منكم ما يكون غايته الثواب والعقاب ولم يزل بعلمه غنيا فابتلى الموسر بالغني وطلب منه الشكر وابتلى المعسر بالفقر وطلب منه الصبر

Beydâvî bu ayette yeryüzünde halifelik kavramını üç şekilde açıklar: insanların birbirinin ardından gelmesi, Allah'ın yeryüzündeki halifeleri olarak tasarrufta bulunmaları, veya önceki ümmetlerin yerine geçmeleri. Ayrıca insanlar arasındaki derece farklarının (şeref ve zenginlikte) kendilerine verilen nimetlerle imtihan edilmeleri amacına bağlı olduğunu belirtir. Sûrenin sonundaki azabın Allah'a değil vasıf olarak zikredilmesine karşın mağfiret ve rahmetin doğrudan Allah'a nispet edilmesinden, Allah'ın zâtında çok bağışlayıcı, arizî olarak cezalandırıcı olduğu sonucuna varır.

وصف العقاب ولم يضفه إلى نفسه، ووصف ذاته بالمغفرة وضم إليه الوصف بالرحمة، وأتى ببناء المبالغة واللام المؤكدة تنبيها على أنه تعالى غفور بالذات معاقب بالعرض كثير الرحمة مبالغ فيها كثير العقوبة مسامح فيها.

İbn Kesîr'e göre bu ayet, Allah'ın insanları nesilden nesle, kuşaktan kuşağa birbirinin yerine geçirerek yeryüzünde yaşattığını, ayrıca rızık, ahlak, güzellik-çirkinlik, görünüş, şekil ve renkte insanlar arasında farklılıklar yarattığını ifade eder. Ayette Allah'ın hem hesabının ve cezasının çabuk olduğu (isyan edenler için) hem de rahmetinin (kendisine dönenler için) birlikte zikredilmesi, Kur'an'da sıkça görülen terhib-tergib (korkutma-teşvik) üslubuna örnektir. Bu, nefislerin ümit ile korku arasında dengede tutulması amacına hizmet eder.

يقرن الله تعالى في القرآن بين هاتين الصفتين