Bu metin, kıyamet gününde müşriklerin dünyada uydukları cinlerle birlikte haşredileceğini ve Allah'ın cinlere hitaben insanlardan çoğunu saptırdıklarını söyleyeceğini aktarır. İnsanların cinlerden, cinlerin de insanlardan yararlanmasının (istimta') mahiyeti açıklanır: insanlar cahiliyede vadilerde cinlere sığınırken cinler bundan büyüklenme duygusu tatmıştır. Ayrıca 'ecel' ifadesinin ölüm vaktine ulaşmayı, 'cehennem'in de kalınacak yer (mesva) anlamına geldiği; istisna edilen sürenin ise kabirden kalkıp cehenneme gidinceye kadarki zaman olduğu belirtilir.

وأما استمتاع الجن بالإنس، فإنه كان فيما ذكر، ما ينال الجن من الإنس من تعظيمهم إياهم في استعاذتهم بهم، فيقولون: قد سدنا الجن والإنس

Zemahşerî'ye göre bu ayette geçen istifade karşılıklıdır: insanlar cinlerden şehvetlerine ulaşmanın yollarını öğrenerek, cinler de insanları kendilerine itaat ettirip vesveselerini dinleterek fayda sağlamıştır. Ebedi ateşte kalma ifadesindeki 'Allah'ın istediği hariç' istisnası, gerçek bir istisna değil, azaptan Zemherîr azabına nakledildikleri kısa süreleri veya alaycı/şiddetli bir vaîd üslubunu ifade eden munkatı' bir istisnadır.

أي انتفع الإنس بالشياطين حيث دلوهم على الشهوات وعلى أسباب التوصل إليها ، وانتفع الجن بالإنس حيث أطاعوهم وساعدوهم على مرادهم وشهوتهم في إغوائهم

Bu müfessire göre ayette kâfirlerin "ربنا استمتع بعضنا ببعض" ifadesi, cinlerin insanlarla, insanların cinlerle karşılıklı yararlanmasını anlatabileceği gibi (ki bu az görülen bir durumdur), daha ağırlıklı olarak insanların birbirinden dünya nimetleri ve zevkleriyle faydalanmasını ifade eder. Râzî bu iki görüş arasında insanların kendi aralarındaki yararlanmanın daha zahir ve yaygın olduğu için tercih edilmesi gerektiğini belirtir. Ayrıca "أجل مسمى" ifadesinin ölüm vakti, imkân/fırsat verilme zamanı veya kıyamette hesap vakti olabileceğine dair farklı görüşler nakleder.

أما استمتاع بعض الإنس ببعض ، فهو أمر ظاهر . فوجب حمل الكلام عليه ، وأيضا قوله تعالى : فالمعنى : أن ذلك الاستمتاع كان حاصلا إلى أجل معين ووقت محدود ، ثم جاءت الخيبة والحسرة والندامة من حيث لا تنفع

Kurtubî bu bölümde önce ayetteki fiilin kıraat farklılıklarını (يحشرهم/نحشرهم) aktarır, sonra cinlerin insanlardan 'istifade etmesi' ile insanların cinlerden 'istifade etmesi' meselesini açıklar. Ona göre doğru görüş her iki tarafın da birbirinden yararlandığıdır: cinler insanların kendilerine itaatinden zevk almış, insanlar ise cinlerin kendilerine verdiği vesveseleri kabul ederek zina ve içki gibi günahlara sürüklenmiştir. İstisna konusunda ise İbn Abbas'tan nakledilen görüşe göre bu istisna iman ehline racidir ve bu ayet, henüz ölmemiş kâfirler hakkında hüküm vermede tevakkufu (durup beklemeyi) gerektirir.

والصحيح أن كل واحد مستمتع بصاحبه والتقدير في العربية : استمتع بعضنا بعضا فاستمتاع الجن من الإنس إنهم تلذذوا بطاعة الإنس إياهم وتلذذ الإنس بقبولهم من الجن حتى زنوا وشربوا الخمور بإغواء الجن إياهم

Bu metinde İbn Kesîr, ayetteki istisna (mâ şâe rabbüke) ifadesinin tefsirinde müfessirler arasındaki farklı görüşleri nakleder; kendi tercihi olarak İbn Cerîr'in de seçtiği görüşü öne çıkarır: istisna, ehl-i tevhîdden olan âsîlere (günahkâr mü'minlere) râcidir; bunlar şefaat sebebiyle Allah'ın cehennemden çıkaracağı kimselerdir. Şefaat meleklerin, peygamberlerin ve mü'minlerin şefaatiyle başlar, sonunda Allah'ın rahmetiyle hiç hayır işlememiş ama bir kez 'lâ ilâhe illallah' demiş kimseler de çıkarılır. Ondan sonra cehennemde sadece ebedî kalması gerekenler kalır.

واختار هو ما نقله عن خالد بن معدان والضحاك وقتادة وابن سنان ورواه ابن أبي حاتم عن ابن عباس والحسن أيضا أن الإستثناء عائد على العصاة من أهل التوحيد ممن يخرجهم الله من النار بشفاعة الشافعين من الملائكة والنبيين والمؤمنين حتى يشفعون في أصحاب الكبائر ثم تأتي رحمة أرحم الراحمين فتخرج من لم يعمل خيرا قط وقال يوما من الدهر لا إله إلا الله

Beydâvî'ye göre bu ayette 'ey cinler topluluğu, insanlardan çok istifade ettiniz' hitabı şeytanların insanları saptırıp kendilerine tabi kılmalarına işaret eder; insanların cinlerden istifadesi ise onların şehvetlere yol göstermeleri, cinlerin insanlardan istifadesi de kendilerine itaat edilmesiyle gerçekleşir. Ayrıca bir başka görüşe göre bu istifade, insanların tehlikeli yerlerde cinlere sığınması ve cinlerin de kendilerine sığınılabileceğini iddia etmeleridir. İnsanların 'ecelimize ulaştık' sözü, şeytana itaat, hevaya tabi olma ve öldükten sonra dirilişi yalanlama konusundaki itiraflarını ve hallerine dair hasretlerini ifade eder.

قال أولياؤهم من الإنس الذين أطاعوهم. ربنا استمتع بعضنا ببعض أي انتفع الإنس بالجن بأن دلوهم على الشهوات وما يتوصل به إليها، والجن بالإنس بأن أطاعوهم وحصلوا مرادهم.