Taberî, 'kefâ binefsike aleyke'l-yevme hasîbâ' âyetindeki 'hasîben' kelimesinin insanın kendi nefsine hesap sorucu, onu denetleyici kılınması anlamına geldiğini belirtir. Kişi bugün kendi amel defterini okuyacak ve kendi nefsi kendisine karşı şahit ve hesapçı olacaktır; Allah bu hesap için başka bir şahit veya sayan aramaya ihtiyaç bırakmamıştır.

حسبك اليوم نفسك عليك حاسبا يحسب عليك أعمالك، فيحصيها عليك، لا نبتغي عليك شاهدا غيرها، ولا نطلب عليك محصيا سواها

Bu müfessire göre ayetteki 'kuş' (tair) ifadesi, insanın ameli anlamına gelir; her insanın hayır ve şerden nasibi ezelde takdir edilmiş olup bu takdir sanki ezelden o kişiye doğru uçan bir kuş gibidir ve o vakit geldiğinde kaçınılmaz olarak kendisine ulaşır. Ayrıca ayet, kıyamet günü Allah'ın kâfirin bütün amellerini ona ayrıntılarıyla okuyacağı, bunun dünyada şiddetli bir tehdit ahirette ise büyük bir dehşet anlamı taşıdığı şeklinde de yorumlanmıştır. Râzî hem zahirî rivayetlerin doğruluğunu hem de bu ruhani/işârî anlamların ayete uygunluğunu kabul edip ikisinin birlikte kabul edilmesini doğru yol olarak belirtir.

أنه تعالى جعل فعل العبد كالطير الذي يطير إليه ، وذلك لأنه تعالى قدر لكل أحد في الأزل مقدارا من الخير والشر ، فذلك الحكم الذي سبق في علمه الأزلي وحكمه الأزلي لا بد وأن يصل إليه

Kurtubî, Hasan (el-Basrî)'nin görüşünü nakleder: kişi kitabını (amel defterini) okuyacaktır, okuma yazma bilsin veya bilmesin, çünkü bu bir hesap görme işidir, okuma bilgisiyle ilgili değildir. Ardından bazı salihlerin bir benzetmesini aktarır: bu kitap kişinin dilinin yazdığı, tükürüğünün mürekkep olduğu, organlarının kağıt olduğu bir kayıttır ve kişi bu kaydı tutan meleklere bizzat kendisi dikte etmiştir, ona ekleme veya çıkarma yapılmamıştır.

يقرأ الإنسان كتابه أميا كان أو غير أمي أي محاسبا وقال بعض الصلحاء : هذا كتاب لسانك قلمه وريقك مداده وأعضاؤك قرطاسه أنت كنت المملي على حفظتك ما زيد فيه ولا نقص منه

İbn Kesîr, ayetin kişiye kendi kitabını okumasını emretmesini, kişinin kendi yaptıklarını hatırlayacağı ve hiçbir amelinin unutulmayacağı şeklinde açıklar. Bu bağlamda herkesin -okuma bilsin bilmesin- kendi kitabını okuyacağını belirtir. Ayrıca Hasen (el-Basrî) rahimehullah'ın, Allah'ın insanı kendi nefsine hesap sorucu kılmasının adalet olduğu yönündeki güzel sözünü nakleder.

وكل أحد يقرأ كتابه من كاتب وأمي وقوله الآية فقد عدل والله من جعلك حسيب نفسك هذا من حسن كلام الحسن رحمه الله

Beydâvî'ye göre 'اقرأ كتابك' ifadesi 'oku' emrinin gereğidir ve kişinin kendi amel defterini kendisinin okuyup değerlendirmesi anlamındadır. 'كفى بنفسك' ifadesindeki bâ zaittir ve kişinin kendi nefsine hesap sorucu olarak yetmesi kastedilmiştir. Hidayet ve dalaletin sonucu kişinin kendisine aittir, kimse başkasının günahını yüklenmez ve peygamber gönderilmeden azap gerçekleşmez; bu son husus şeriattan önce yükümlülük olmadığının delilidir.

كفى بنفسك اليوم عليك حسيبا أي كفى نفسك، والباء مزيدة وحسيبا تمييز وعلى صلته لأنه إما بمعنى الحاسب كالصريم بمعنى الصارم