Zemahşerî'ye göre peygamberlerin kendi kavmiyle birlikte 'eğer küfre dönersek' şeklinde konuşması, kendisinin bu günahtan berî olmasına karşın kelamı taglîb (çoğunluğa göre ifade etme) kuralıyla topluluğa dahil ederek söylemesindendir. Ayrıca Allah'ın müminlerin küfre dönmesini dilemesi ifadesi, gerçekte Allah'ın onları kendi başlarına bırakıp lütuflarını (elteaf) esirgemesi anlamına gelir; çünkü Allah bu lütufların onlara fayda vermeyeceğini bildiğinden bunu 'dileme' olarak ifade eder. Bu durumun delili, Allah'ın her şeyi, kulların hallerinin ve kalplerinin nasıl değişeceğini bilmesidir.

إلا أنه نظم نفسه في جملتهم وإن كان بريئا من ذلك إجراء لكلامه على حكم التغليب

Kurtubî bu ayette geçen 'إلا أن يشاء الله' istisnasını farklı görüşlerle açıklar: Zeccâc'a göre bu, Ehl-i Sünnet görüşü olup küfre dönüşün ancak Allah'ın dilemesiyle gerçekleşebileceğini ifade eder ve istisna munkatı'dır. Bir başka görüşe göre bu, Allah'a teslimiyet ifadesidir (tevfik ancak Allah'tandır anlamında). Ayrıca bu ifadenin, gerçekleşmesi imkânsız bir şeyi şart kılma (karganın beyazlaması gibi) tarzında olduğu da nakledilir.

قال أبو إسحاق الزجاج : أي إلا بمشيئة الله عز وجل قال : وهذا قول أهل السنة أي وما يقع منا العود إلى الكفر إلا أن يشاء الله ذلك فالاستثناء منقطع وقيل : الاستثناء هنا على جهة التسليم لله عز وجل كما قال : وما توفيقي إلا بالله

Bu ifade Allah'a bir yöneliş ve teslimiyettir; çünkü Allah her şeyi bilir ve her şeyi ilmiyle kuşatmıştır. 'Bizimle kavmimiz arasında hükmet ve bize karşı onlara yardım et' sözü, en iyi hüküm vereni çağırmaktır, zira O asla zulmetmeyen adil hâkimdir. Resûlullah'a bunu söylemesi emredilmiştir.

وهذا رد إلى الله المسبب فإنه يعلم كل شيء وقد أحاط بكل شيء أي في أمورنا ما نأتي منها ومانذر أي احكم بيننا وبين قومنا وانصرنا عليهم أي خير الحاكمين فإنك العادل الذي لا يجور أبدا

Taberî bu ayette 'fetih' kelimesinin 'hüküm verme, aramızda hakemlik yapma' anlamında olduğunu belirtir; Şuayb'ın kavmine karşı Allah'tan aralarında hak ile hükmetmesini istediğini aktarır. Ayrıca bu kelimenin Umman ehli ve Murad lehçesinde kadıya 'fâtih/fettâh' denildiğine dair dil verilerini de nakleder.

أي احكم بيننا وبينهم

Râzî bu pasajda Şuayb kavminin ona kendi milletlerinden olduğunu iddia etmelerine ve 'ملتكم' (sizin milletiniz) ifadesine yönelik itirazlara çeşitli cevaplar sıralar; ayrıca 'إلا أن يشاء الله' ifadesindeki meşiet kaydının ne anlama geldiğini, bunun bir emir mi yoksa Ehl-i Sünnet'in meşiet anlayışına göre mi yorumlanması gerektiğini tartışır. Bu bağlamda Cübbâî'nin görüşü de aktarılarak Şuayb'ın ifadesinin şeriatlerin zamana göre değişebilirliğine delil olup olmadığı incelenir.

المشيئة عند أهل السنة لا يوجب جواز الفعل

Beydâvî'ye göre Şuayb'ın kavminden ileri gelenler, ya kendisini ve müminleri şehirden çıkarmayı ya da onları tekrar küfür milletine döndürmeyi tehdit olarak öne sürmüşlerdir; oysa Şuayb hiçbir zaman onların dininde olmamıştır çünkü peygamberler için küfür asla vaki olmaz. Ancak topluluk tekil kişiye galip gelip hitap ortaklaşa yapıldığından, cevap da bu ortak hitaba göre verilmiştir. 'Eğer Allah'ın bizi ondan kurtardıktan sonra dininize dönersek Allah'a iftira etmiş oluruz' ifadesi, henüz gerçekleşmemiş bir şeyi vukû bulmuş gibi göstererek abartı amacı taşır ve başına 'kad' getirilerek ana yaklaştırılmıştır.

لكن غلبوا الجماعة على الواحد فخوطب هو وقومه بخطابهم