Taberî'ye göre bu ayet, Allah'ın gökleri ve yeri yaratıp geceyi karanlık kıldığını ve gündüzü aydınlattığını haber vermesidir; bu, mü'minlere karşı kâfirlerin nimetleri inkâr edip Allah'a ortak koştuklarına dair bir hüccet ve delil sunma bağlamında zikredilmiştir. Karanlıklar gecenin karanlığı, nur ise gündüzün aydınlığıdır. Ayrıca kâfirlerin 'adl' etmesi, Allah'a ibadette ortak koşmaları (ilahlar, putlar, evsan edinmeleri) anlamına gelir; bu hüküm tüm kâfir gruplarını (Yahudi, Hristiyan, Mecusi, putperest) kapsar.

يقول تعالى ذكره معجبا خلقه المؤمنين من كفرة عباده ومحتجا على الكافرين: إن الإله الذي يجب عليكم أيها الناس حمده هو الذي خلق السموات والأرض

Bu metin parçası, Zemahşerî'nin bir gramatik/itikadi tartışma bağlamında zulumat ve nur kavramlarının cisimlerin yoğunlaşması ve ateşle ilişkisi üzerinden ele alındığını, ayrıca cinlerin sevap alıp almayacağı meselesine dair bir görüşe atıfta bulunulduğunu göstermektedir. Metinde cinlerin salih olanlarına vaad bulunmadığı iddiasına karşı, Allah'ın bu vaadinin kendisinin yeterli bir delil olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca 'sayyera' (kılma/değiştirme) anlamındaki fiillerin iki nesne (mef'ûl) alabileceğine dair bir dilbilimsel nokta işlenmektedir.

وقد زعم من لا يرى للجن ثوابا أن الله تعالى أوعد قاسطيهم وما وعد مسلميهم ؛ وكفى به وعدا أن قال

Bu müfessire göre 'nur' Allah'a nispet edildiğinde bu ilahi zâtın kendisinin nur olduğu anlamına gelmez, çünkü nur mahluk bir mahiyettir ve Allah'ın bizzat nur olması muhaldir; bu sebeple ayetteki 'nur' lafzı hidayet ve iman anlamına te'vil edilir. Ayrıca 'ظلمات' ve 'نور' kelimeleri hem gökler-yer bağlamında hissedilen karanlık-ışık, hem de küfür-iman/şirk-İslam anlamlarında yorumlanabilir; İbn Abbas ve Hasan'dan nakledilen görüşler bu ikinci anlamı desteklerken, lafzın hakikatine uygunluk açısından birinci anlam tercih edilmeye daha yakındır.

وذلك صريح في أن ماهية النور مجعولة لله تعالى فيستحيل أن يكون الإله نورا ، فثبت أنه لا بد من التأويل ، والعلماء ذكروا فيه وجها : أحدها : أن النور سبب للظهور والهداية لما شاركت النور في هذا النور في هذا المعنى صح إطلاق اسم النور على الهداية

Kurtubî, ayetin Allah'ın kudretini, ilmini ve iradesini haber verdiğini belirtir; 'خلق' fiilinin hem yaratma/icad hem de takdir anlamına geldiğini ve bunun göklerin ve yerin sonradan yaratıldığına delil olduğunu söyler. Ayrıca 'ثم' harfinin kâfirlerin fiilinin çirkinliğine delalet ettiğini, çünkü Allah'ın nimetlerini gösterdikten sonra O'na şirk koştuklarını açıklar. Zulümat ve nur konusunda müfessirler arasında ihtilaf olduğunu, kimilerinin bunu gece-gündüz, kimilerinin küfür-iman olarak yorumladığını nakleder.

قال بن عطية : ف ( ثم ) دالة على قبح فعل الكافرين لأن المعنى : أن خلقه السماوات والأرض قد تقرر وآياته قد سطعت وإنعامه بذلك قد تبين ثم بعد ذلك كله عدلوا بربهم

İbn Kesîr, Allah'ın karanlığı yararak aydınlığı çıkarmasını ifade eden bu ayetin, ölü kalbin diriltilip nur verilmesini ve karanlıkta kalanın oradan çıkamamasını tasvir ettiğini belirtir. Bazılarının bu temsili belirli iki kişiye (Ömer b. el-Hattâb veya Ammâr b. Yâsir ile Ebû Cehil) tahsis ettiğini nakleder, ancak kendisi ayetin genel olduğunu ve her mümin ile kâfiri kapsadığını savunur.

وزعم بعضهم أن المراد بهذا المثل رجلان معينان فقيل عمر بن الخطاب وهو الذي كان ميتا فأحياه الله وجعل له نورا يمشي به في الناس وقيل عمار بن ياسر وأما الذي في الظلمات ليس بخارج منها أبو جهل عمرو بن هشام لعنه الله والصحيح أن الآية عامة يدخل فيها كل مؤمن وكافر

Beydâvî'ye göre Allah, göklerin ve yerin yaratılışını bildirerek hamde layık olduğunu ifade etmiştir; bu, kulların O'na hamd etsin ya da etmesin geçerlidir ve Rablerine denk tutanlara karşı bir delil olması içindir. Semaların çoğul, yerin tekil zikredilmesi tabakalarının farklı oluşu ve şerefinden dolayıdır; 'halq' ve 'ca'l' arasındaki fark ise 'halq'ın takdir, 'ca'l'in ise bir şeyi bir şeye dönüştürme/içerme anlamı taşımasıdır. Zulümat ve nur ifadesindeki çoğul-tekil ayrımı ise sebeplerinin çokluğu veya hidayetin bir, dalâletin çok olmasıyla açıklanır.

وجمع السموات دون الأرض وهي مثلهن لأن طبقاتها مختلفة بالذات متفاوتة الآثار والحركات، وقدمها لشرفها وعلو مكانها وتقدم وجودها. وجعل الظلمات والنور أنشأهما، والفرق بين خلق وجعل الذي له مفعول واحد أن الخلق فيه معنى التقدير والجعل فيه معنى التضمن.