لُعِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنۢ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُۥدَ وَعِيسَى ٱبْنِ مَرْيَمَ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ
“Those of the Children of Israel who went astray were cursed by the tongue of David, and of Jesus, son of Mary. That was because they rebelled and used to transgress.” — M. M. Pickthall
Taberî9-10. c.✓ Citation verified
Bu müfessire göre 'lanetlenme' olayı tek bir peygamber döneminde değil, farklı peygamberler döneminde tekrarlanmıştır; İsrailoğulları Musa döneminde Tevrat'ta, Davud döneminde Zebur'da, İsa döneminde İncil'de ve Muhammed döneminde Kur'an'da lanetlenmiştir. Ayrıca bir kısmının Davud zamanında maymuna, İsa zamanında ise domuza dönüştürüldüğü rivayet edilmiştir.
لعنوا على عهد موسى في التوراة، وعلى عهد داود في الزبور، وعلى عهد عيسى في الإنجيل، ولعنوا على لسان محمد صلى الله عليه وسلم في القرآن
Fahreddin er-Râzî12-13. c.✓ Citation verified
Bu müfessire göre, İsrâîloğullarına yöneltilen tüm hitaplar aslında Araplar için de bir uyarı ve öğüt niteliğindedir; peygamber kıssaları irşad amaçlıdır. Ayrıca müşriklerin mucize talebine cevaben, mucizelerin gösterilmemesinin, tıpkı rüya ve ağaç kıssasının insanlar için bir fitne/şüphe kaynağı olması gibi, Peygamber'in davasını zayıflatmayacağı belirtilir. Şüphenin ortaya çıkması, Peygamber'in doğruluğuna zarar vermez ve ona inananların birlikteliğinde bir gevşekliğe sebep olmaz.
قلنا : التقدير كأنه قيل : إنهم لما طلبوا هذه المعجزات ثم إنك لم تظهرها صار عدم ظهورها شبهة لهم في أنك لست بصادق في دعوى النبوة إلا أن وقوع هذه الشبهة لا يوهن أمرك ولا يصير سببا لضعف حالك
Beydâvî13. c.✓ Citation verified
Beydâvî'ye göre bu ayetler, İsrailoğullarından kâfir olanların Davud ve İsa (a.s.) diliyle lanetlendiğini bildirir; bu lanet Zebur ve İncil'de gerçekleşmiştir. Eyle halkı Cumartesi yasağını çiğneyince Davud'un lisanıyla lanetlenip maymuna, sofra ehli ise küfürleri sebebiyle İsa'nın bedduasıyla lanetlenip domuza mesh edilmiştir. Bu lanetin sebebi onların isyanı, haddi aşmaları ve birbirlerini işledikleri kötülükten sakındırmamalarıdır.
وقيل إن أهل أيلة لما اعتدوا في السبت لعنهم الله تعالى على لسان داود فمسخهم الله تعالى قردة، وأصحاب المائدة لما كفروا دعا عليهم عيسى عليهم السلام ولعنهم فأصبحوا خنازير وكانوا خمسة آلاف رجل.
Comparison
Common ground
Taberî ve Beydâvî, lanetlenmenin İsrailoğullarının bir kısmının Davud ve İsa dilleriyle gerçekleştiğini, bazılarının maymun/domuza mesh edildiğini rivayet temelinde aktarır; her ikisi de tarihi/rivayet malzemesine dayanır.
Differences
Taberî olayı çoklu peygamber dönemlerine (Musa-Tevrat, Davud-Zebur, İsa-İncil, Muhammed-Kur'an) yayarak geniş bir rivayet silsilesi sunar; Beydâvî ise daha çok Davud ve İsa dönemine odaklanıp lanetin sebebini (isyan, haddi aşma, kötülüğe engel olmama) dil ve belağat tahliliyle birleştirir. Râzî ise tamamen farklı bir eksende, rivayet detaylarından çok ayetin kelamî/akli boyutuna, kıssanın Araplara yönelik irşad işlevine ve mucize-şüphe ilişkisine yoğunlaşır.
Historical context
Taberî'nin erken dönem rivayet ağırlıklı yaklaşımı, Beydâvî'de rivayetle dil tahlilinin birleştiği daha sistematik bir çerçeveye evrilmiş; Râzî'de ise akli/kelamî muhakeme öne çıkarak rivayet ağırlığı büyük ölçüde geri plana düşmüştür. Bu, tefsir geleneğinin rivayet merkezli okumadan giderek akli ve bağlamsal yorumlara doğru genişlediğini gösterir, ancak hiçbiri diğerini geçersiz kılmaz.
Modern connection
Bu karşılaştırma, toplumsal kötülüklere karşı sessiz kalmanın ve haddi aşmanın toplumsal çöküşe yol açabileceği fikrini hatırlatır; birbirini iyiliğe teşvik etme ve kötülükten sakındırma bilinci günümüzde de toplumsal dayanışmanın bir parçası olarak düşünülebilir. Ayrıca kıssaların sadece geçmişe ait olay anlatısı değil, her dönem insanına yönelik bir öğüt taşıdığı vurgusu, ilim ile ibadet ruhunu birlikte düşünmeye teşvik eder.
AI analysis — not a fatwa or ruling, not yet reviewed by a scholar