يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَن يَبْسُطُوٓا۟ إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ
“O ye who believe! Remember Allah's favour unto you, how a people were minded to stretch out their hands against you but He withheld their hands from you; and keep your duty to Allah. In Allah let believers put their trust.” — M. M. Pickthall
Tafsirs
AI-generatedTaberî9-10. c.✓ Citation verified
Taberî bu ayeti, Yahudilerin (Benî Nadîr) Peygamber'e karşı düzenledikleri bir suikast girişimiyle ilişkilendiren rivayetleri nakletmektedir. Rivayete göre Peygamber diyet konusunda yardım istemek için onlara gitmiş, Huyey b. Ahtab liderliğinde üzerine değirmen taşı atarak öldürmeyi planlamışlar, ancak Allah ellerini tutmuş ve Cebrail gelerek onu oradan kaldırmıştır. Ayrıca başka bir görüş olarak, ayetin Bathu Nahl günü müşriklerin namaz esnasında müminlere saldırmayı planladıkları olayla da ilişkilendirildiği, bu sayede Peygamber'e korku namazının öğretildiği zikredilmektedir.
فجاءوا إلى رحى لهم عظيمة ليطرحوها عليه، فأمسك الله عنها أيديهم، حتى جاءه جبريل صلى الله عليه وسلم فأقامه من ثم، فأنزل الله جل وعز
Fahreddin er-Râzî12-13. c.✓ Citation verified
Râzî, ayeti önce genel bir minnet ve şükür çağrısı olarak açıklar: Allah lütuf ve rahmetiyle kâfirlerin ellerini müslümanlardan çekmiştir, bu büyük nimet karşılığında Allah'a itaat ve takva gereklidir. Ardından ayetin özel bir hadise üzerine indiğini belirterek, Benî Nadîr'in Hz. Peygamber'i öldürme planına dair rivayetleri ve Cebrail'in bu tuzağı haber vermesi olayını, ya da bir bedevinin Peygamber'in kılıcını çekip 'seni benden kim korur?' dediği rivayetini nakleder.
قال ابن عباس والكلبي ومقاتل : كان النبي صلى الله عليه وسلم بعث سرية إلى بني عامر فقتلوا ببئر معونة إلا ثلاثة نفر
Kurtubî13. c.✓ Citation verified
Verilen metin son derece kısa ve kopuk olduğu için bu müfessirin ayet hakkındaki görüşü net biçimde anlaşılamamaktadır. Metinde yalnızca 'Allah aldı/söz aldı' ifadesiyle bağlantılı bir açıklamanın başlangıcı ile bir kelimenin izahına ('men'ehum' - onları alıkoydu/menetti) dair bir ibare yer almaktadır. Metnin kesik olması nedeniyle asıl anlatılmak istenen husus bu parçadan çıkarılamamaktadır.
أي منعهم
Comparison
Common ground
Taberî ve Râzî, ayeti Hz. Peygamber'e yönelik bir suikast/tuzak girişimiyle ilişkilendirip, Allah'ın müminleri düşman elinden koruduğu şeklinde ortak bir rivayet zeminine dayanmaktadır; her ikisi de Benî Nadîr ile ilgili anlatıyı temel referans olarak kullanır.
Differences
Taberî daha çok rivayetleri sıralayan, birden fazla nakli (suikast girişimi, Bathu Nahl olayı, korku namazı bağlantısı) yan yana veren aktarımcı bir tutum sergiler; Râzî ise önce ayeti genel bir şükür ve nimet çağrısı olarak yorumlayıp ardından rivayete geçer, böylece dilsel-teolojik bir çerçeve ile rivayet malzemesini birleştirir. Kurtubî'ye ait metin parçası yetersiz olduğundan karşılaştırmaya dahil edilecek bağımsız bir görüş tespit edilememektedir.
Historical context
Taberî'nin erken dönem tefsir anlayışı ağırlıklı olarak rivayet nakline dayanırken, Râzî'nin sonraki dönem yaklaşımı rivayeti akli/ahlaki bir çerçeveye oturtma eğilimindedir; bu, tefsir geleneğinde zamanla rivayet nakli ile kavramsal-teolojik yorumun birlikte geliştiğini gösterir. Kurtubî'ye dair yetersiz veri, dönemsel bir kıyas yapmayı güçleştirmektedir.
Modern connection
Bu ayet, zorluk anlarında sabır ve Allah'a güvenin insanı koruyucu bir güç olarak nasıl anlamlandırılabileceğine dair bir düşünce zemini sunar. Tehdit veya belirsizlik karşısında ihlas ve sabırla hareket etmenin, toplumsal huzura hizmet eden yapıcı bir tutum olarak günümüzde de değerli olabileceği söylenebilir. Bu okuma, kesin bir sonuç iddiası taşımaksızın, kişisel ve toplumsal dayanıklılık temasıyla ilişkilendirilebilir.
AI analysis — not a fatwa or ruling, not yet reviewed by a scholar