Taberî9-10. c.✓ Citation verified
Taberî, bu metinde ayette geçen 'kavmin âbidîn' ifadesinin beş vakit namaz kılan ve Allah'a ibadet eden kimseleri kastettiğini aktarır. Bazı rivayetlerde bu ibadet Ramazan orucu ve beş vakit namazla, bazılarında ise 'âbidîn' kelimesinin 'âmilîn' (amel edenler) anlamıyla açıklandığı nakledilir. Ayrıca ibn Zeyd'den, bu durumun ibadet eden bir toplum için fayda ve ilim (bilgi) taşıdığı ve bu şekilde tebliğ (belağ) olduğu görüşü de aktarılır.
صوم شهر رمضان، وصلاة الخمس، قال: هي ملء اليدين والبحر عبادة
Kurtubî13. c.✓ Citation verified
Kurtubî, ayette geçen ibadet edenler ifadesinin kapsamına dair farklı görüşleri aktarır. Ebu Hureyre ve Süfyan es-Sevrî'ye göre bunlar beş vakit namaz kılanlardır; İbn Abbas'a göre ise 'abidin' Allah'a itaat edenler, boyun eğenler demektir. Ayrıca İbn Abbas'tan nakledilen başka bir görüşe göre bunlar beş vakit namaz kılan ve Ramazan orucunu tutan Hz. Muhammed ümmetidir. Kuşeyrî ise bu kapsama fıtratı gereği Yaratıcı'ya boyun eğen her akıl sahibinin girebileceğini belirtir.
قال أبو هريرة وسفيان الثوري : هم أهل الصلوات الخمس وقال بن عباس رضي الله عنهما : ( عابدين ) مطيعين والعابد المتذلل الخاضع قال القشيري : ولا يبعد أن يدخل فيه كل عاقل لأنه من حيث الفطرة متذلل للخالق
İbn Kesîr14. c.✓ Citation verified
İbn Kesîr'e göre bu ayette geçen 'belağ' ifadesi, indirilen Kur'an'ın kendisinden fayda sağlayacak ve ona yeterli gelecek olan 'abid' bir topluluk içindir. Bu topluluk, Allah'ın meşru kıldığı, sevdiği ve razı olduğu şekilde O'na ibadet eden, Allah'a itaati şeytana ve nefis arzularına itaate tercih eden kimselerdir.
أي إن في هذا القرآن الذي أنزلناه على عبدنا محمد صلى الله عليه وسلم لبلاغا لنفعه وكفاية لقوم عابدين وهم الذين عبدوا الله بما شرعه وأحبه ورضيه وآثروا طاعة الله على طاعة الشيطان وشهوات أنفسهم
Beydâvî13. c.✓ Citation verified
Bu metne göre 'ez-Zebûr' Hz. Dâvûd'un kitabı, 'ez-Zikr' ise Tevrat olarak yorumlanmış; bir başka görüşe göre Zebûr indirilmiş kitapların cinsi, Zikr ise Levh-i Mahfûz'dur. 'Arz' cennet arzı ya da Kudüs/Beytülmakdis olabilir; buna vâris olacak 'sâlih kullar' ise ya genel olarak müminler, ya yeryüzünde zayıf bırakılmış olanlar, ya da Hz. Muhammed'in ümmetidir. Ayetteki 'belağ' ifadesi, zikredilen haber, öğüt ve vaadlerin ibadete düşkün bir topluluk için yeterli olduğu ya da onları maksada ulaştırdığı şeklinde açıklanmıştır.
من بعد الذكر أي التوراة، وقيل المراد ب الزبور جنس الكتب المنزل وب الذكر اللوح المحفوظ. أن الأرض أي أرض الجنة أو الأرض المقدسة.
Modern connection
Bu karşılaştırmalı okuma, ibadetin sadece şekli yerine içtenlikle (ihlas) yerine getirilen bir tutum olduğunu ve bilginin (ilim) bu ibadetten fayda devşirmekle anlam kazandığını hatırlatabilir. Ayrıca ibadet ruhunun nefis arzularına karşı sabırlı bir duruş ve toplumsal fayda ile ilişkilendirilmesi, günümüzde de kişisel disiplin ile toplumsal dayanışma arasındaki bağa işaret edebilir.
AI analysis — not a fatwa or ruling, not yet reviewed by a scholar