وَكَذَٰلِكَ بَعَثْنَٰهُمْ لِيَتَسَآءَلُوا۟ بَيْنَهُمْ قَالَ قَآئِلٌ مِّنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا۟ لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُوا۟ رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَٱبْعَثُوٓا۟ أَحَدَكُم بِوَرِقِكُمْ هَٰذِهِۦٓ إِلَى ٱلْمَدِينَةِ فَلْيَنظُرْ أَيُّهَآ أَزْكَىٰ طَعَامًا فَلْيَأْتِكُم بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَدًا
“Und so erweckten Wir sie auf, damit sie sich gegenseitig fragten. Einer von ihnen sagte: "Wie lange habt ihr verweilt?" Sie sagten: "Verweilt haben wir einen Tag oder den Teil eines Tages." Sie sagten: "Euer Herr weiß am besten, wie (lange) ihr verweilt habt. So schickt einen von euch mit diesen euren Silbermünzen in die Stadt; er soll sehen, welche ihre reinste Speise ist, und euch davon eine Versorgung bringen. Er soll behutsam sein und ja niemanden etwas von euch merken lassen.” — Bubenheim & Elyas
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî'ye göre 'ربكم أعلم بما لبثتم' sözünü söyleyenler, mağara ehlinden kalış sürelerinin uzadığını bilenler veya onların dışındaki farklı iki gruptan biridir. 'أحصى' fiil olarak okunmalı, kıyasa uygun olmadığı için ism-i tafdil olarak yorumlanmamalıdır. Ayrıca ashab-ı kehfin sabah girip öğleden sonra uyandıklarını, tırnak ve saçlarının uzunluğunu görünce süreyi anladıklarını belirtir; Allah'ın onları bu bilgiyle uyandırmasının amacı imanlarını artırmak ve dönemlerindeki müminler için bir ibret, kâfirler için ise apaçık bir delil olmasıdır.
وذلك أن بناءه من غير الثلاثي المجرد ليس بقياس . ونحو ( أعدى من الجرب ) ، و ( أفلس من ابن المذلق ) شاذ . والقياس على الشاذ في غير القرآن ممتنع ، فكيف به
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre Ashab-ı Kehf'in liderleri (Yemliha), mağarada kalış sürelerini Allah'a havale etmiş, çünkü arkadaşlarının saçlarındaki, tırnaklarındaki ve yüzlerindeki değişimin şiddetini görünce bunun ancak uzun günlerde meydana gelebileceğini anlamış, ama kesin süreyi bilemediği için 'Rabbiniz daha iyi bilir' demiştir. Ayrıca dilcilerden nakille 'أحصى' kelimesinin fiil-i mazi olduğu, ism-i tafdil kalıbından olmadığı belirtilmiştir.
قال ابن عباس هو رئيسهم يمليخا رد علم ذلك إلى الله تعالى لأنه لما نظر إلى أشعارهم وأظفارهم وبشرة وجوههم رأى فيها آثار التغير الشديد فعلم أن مثل ذلك التغير لا يحصل إلا في الأيام الطويلة
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî bu bölümde 'ba's' kelimesinin sükûndan sonra harekete geçirmek anlamına geldiğini, yani Ashâb-ı Kehf'in uykudan uyandırılmasını ifade ettiğini açıklar. Ayrıca 'ليتساءلوا' ifadesindeki lâmın sonuç lâmı olduğunu, yani onların uyandırılmasının birbirlerine sormaları için değil, bunun bir sonucu olarak gerçekleştiğini belirtir. Şehir halkının putlara kurban kestiği, aralarında imanlarını gizleyenlerin bulunduğu ve yiyeceğin türü (pirinç, kuru üzüm veya hurma olabileceği) hakkındaki farklı rivayetleri de nakleder.
واللام في قوله ليتساءلوا لام الصيرورة وهي لام العاقبة كقوله ليكون لهم عدوا وحزنا فبعثهم لم يكن لأجل تساؤلهم
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr'e göre mağara ehli mağaraya girdiklerinde günün başında girmişler, uyanışları ise günün sonunda olmuştur; bu yüzden uykularının süresine dair bir tereddüde kapılıp 'Allah sizin durumunuzu daha iyi bilir' diyerek gerçek süreyi Allah'a havale etmişlerdir. Ardından o an için en önemli meseleye, yani yiyecek-içecek ihtiyaçlarına yönelmişler ve yanlarında evlerinden getirdikleri gümüş paralardan (dirhemlerden) bir kısmını sadaka olarak dağıttıklarını, geri kalanıyla şehirden yiyecek almalarını konuşmuşlardır.
وكأنه حصل لهم نوع تردد في كثرة نومهم فالله أعلم ثم عدلوا إلى الأهم في أمرهم إذ ذاك وهو إحتياجهم إلى الطعام والشراب
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî, Ashab-ı Kehf kıssasını naklederken mağaradan çıkıp şehre gönderilen kişinin (yemliha) eski paradan dolayı ifşa olmasını ve halkın/meliklerin durumu tahkik etmesini anlatır. Ardından 'bi-verikiküm' ifadesinin kıraat farklarını aktarır ve aslının fetha ile 'el-verak' olduğunu, diğer okuyuşların tahfif amaçlı olduğunu belirtir. Son olarak müfessirler arasında bu ifadenin 'en çok yiyecek' mi yoksa 'en helal yiyecek' mi anlamına geldiği hususundaki ihtilafı rivayetlerle aktarır.
وكل هذه القراءات متفقات المعاني، وإن اختلفت الألفاظ منها
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre Ashâb-ı Kehf'in uyandırılması, Allah'ın kudretinin kemaline bir delil olarak gerçekleşmiştir; birbirlerine soru sormaları, hallerini ve Allah'ın kendilerine yaptığını öğrenip yakinlerinin artması ve haşir meselesine basiret kazanmaları içindir. Ne kadar uyuduklarını bilmedikleri için tahminde bulunmuşlar, kesin bilgiyi Allah'a havale etmişlerdir. Şehre gönderilen kişiye, kimseye sezdirmeden en temiz yiyeceği getirmesi ve dikkatli davranması emredilmiş, çünkü ele geçirilirlerse öldürülecekleri veya zorla eski dinlerine döndürülecekleri belirtilmiştir.
آية على كمال قدرتنا
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Müfessirlerin ortak vurgusu, Ashab-ı Kehf'in uykudan uyanınca kalış sürelerini kesin olarak bilemedikleri, bu yüzden 'Rabbiniz daha iyi bilir' diyerek konuyu Allah'a havale ettikleridir. Ayrıca 'أحصى' kelimesinin fiil olduğu ve ism-i tafdil olmadığı noktasında dil tahlili ortaklaşır; şehre gönderilen kişinin yiyecek temini ve gizlilik meselesi de birçok müfessirde işlenir.
Unterschiede
Zemahşerî ve Râzî daha çok dil/belağat (fiil-ism-i tafdil, i'rab) tartışmasına odaklanırken, Kurtubî 'ba's' ve lam-ı âkıbe gibi gramer meselelerini derinlemesine işler. Taberî ve İbn Kesîr rivayet ağırlıklı bir anlatımla kıssanın detaylarına (para, yiyecek, ifşa süreci) eğilir; Beydâvî ise uyandırılmanın hikmetini Allah'ın kudretine ve haşir inancına bağlayarak daha kelamî bir yaklaşım sergiler. Bu farklar, müfessirlerin yöntem tercihlerinden (dilbilimci, rivayet toplayıcı, kelamcı) kaynaklanır.
Historischer Kontext
Taberî gibi erken dönem müfessirler rivayet aktarımına ve kıraat farklarına ağırlık verirken, Zemahşerî ve Râzî gibi sonraki müfessirlerde dil ve mantık analizi daha sistematik hale gelmiştir. Beydâvî ise özet ve kelamî çıkarımlarla daha sonraki dönemin sentezleyici tefsir anlayışını yansıtır; temel anlam (sürenin Allah'a havale edilmesi) dönemler boyunca sabit kalmıştır.
Bezug zur Gegenwart
Bu kıssa, insanın bilgisinin sınırlı olduğunu kabul edip kesin olmayan konularda temkinli davranmanın bir erdem olduğunu hatırlatabilir. Ashab-ı Kehf'in dikkatli ve ihtiyatlı hareket etmesi, günümüzde de sabır ve tedbirli davranışın, ilim ile iman arasındaki uyumun bir örneği olarak düşünülebilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben