“Und sie sagen: "Wir werden dir nicht glauben, bis du uns aus der Erde eine Quelle hervorströmen läßt” — Bubenheim & Elyas
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî, 'ينبوعا' (yenbûa) kelimesinin 'عيونا' (pınarlar, kaynaklar) anlamına geldiğini belirtir; ayette geçen ifadenin 'bize bu ülkemizde yerden fışkırtasın diye pınarlar' anlamında olduğunu aktarır. Ayrıca ilgili başka bir ayetin Abdullah b. Ebî Ümeyye hakkında indiği yönünde bir görüşün nakledildiğini, ancak bunun kesin bilgi olarak değil 'öyle iddia ettiler' şeklinde rivayet edildiğini belirtir.
أي حتى تفجر لنا من الأرض عيونا: أي ببلدنا هذا حدثنا الحسن بن يحيى، قال: أخبرنا عبد الرزاق، قال: أخبرنا معمر، عن قتادة، قوله قال: عيونا
Fahreddin er-Râzî12-13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre âyetin bağlamı, müşriklerin Hz. Peygamber'den mucize olarak yerden bir pınar fışkırtmasını ve Mekke'de bahçeler açıp nehirler akıtmasını istemeleridir; onlar bunu ekin ve tarım işlerini kolaylaştırmak, mallarını çoğaltıp yaşamlarını genişletmek amacıyla talep etmişlerdir. Râzî bu talebe Allah'ın cevabını da nakleder: eğer onlara Allah'ın rahmet hazineleri verilseydi, cimriliklerinden dolayı kimseye fayda ulaştırmazlardı, dolayısıyla bu isteklerinin karşılanmasında bir fayda yoktur. Ayrıca 'لو' edatının fiile has olduğuna dair nahiv tartışması ve تفجر kelimesinin kıraat farklılıkları (تخفيف/تشديد) da ele alınmıştır.
فبين الله تعالى لهم أنهم لو ملكوا خزائن رحمة الله لبقوا على بخلهم وشحهم ولما أقدموا على إيصال النفع إلى أحد وعلى هذا التقدير فلا فائدة في إسعافهم بهذا المطلوب الذي التمسوه
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî'ye göre ayet, Kureyş'in ileri gelenlerinin (Ebû Cehil, Ebû Süfyân, Velîd b. Mugîre vb.) Kâbe önünde toplanıp Peygamber'i çağırarak ona mal, riyaset veya krallık teklif ettikleri, dağların kaldırılmasını, nehirlerin akıtılmasını, ölmüş atalarının diriltilmesini veya kendisiyle beraber bir melek gönderilmesini yahut cennetler, hazineler verilmesini istedikleri olayla ilgili olarak inmiştir. Peygamber onlara mal, şeref ve mülk talep etmediğini, sadece Allah'ın kendisini elçi olarak gönderdiğini bildirmiş, tekliflerini kabul etmemiştir. Kureyş bu talepleri reddedilince ona düşman olduklarını ve helak olana kadar mücadeleye devam edeceklerini söylemiştir.
وذلك أنهم لما عجزوا عن معارضة القرآن ولم يرضوا به معجزة اجتمعوا فيما ذكر بن إسحاق وغيره بعد غروب الشمس عند ظهر الكعبة ثم قال بعضهم لبعض : ابعثوا إلى محمد صلى الله عليه وسلم فكلموه وخاصموه حتى تعذروا فيه
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr'e göre müşriklerin talep ettiği 'yerden fışkıran bir pınar çıkarman' isteği Allah için kolay ve mümkün bir şeydir; Allah dilediğinde bunu yapabilir ve isteklerini karşılayabilirdi. Ancak Allah'ın onların yine de hidayete gelmeyeceğini bilmesi, bu talebin yerine getirilmemesinin sebebidir.
وذلك سهل على الله تعالى يسير لو شاء لفعله ولأجابهم إلى جميع ما سألوا وطلبوا ولكن علم أنهم لا يهتدون
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Bu müfessire göre kâfirler, Kur'an'ın mucize oluşu ve diğer mucizelerin de ona eklenmesiyle delil kendilerine karşı kesinleştikten sonra, sırf inatlaşma ve keyfi isteklerle bu tür imkânsız taleplerde bulunmuşlardır. 'Yerden bir pınar fışkırtman' talebi Mekke arazisinden kastedilmekte olup 'yenbû', suyu tükenmeyen kaynak anlamındadır. Aynı şekilde 'hurma ve üzüm bahçesi' talebi de içinden nehirler akan bir bostan istemek şeklinde açıklanmıştır.
تعنتا واقتراحا بعد ما لزمتهم الحجة ببيان إعجاز القرآن وانضمام غيره من المعجزات إليه
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Tüm müfessirler ayetin, Mekkeli müşriklerin Hz. Peygamber'den yerden pınar fışkırtma gibi olağanüstü ve somut talepler ileri sürmesiyle ilişkili olduğunda hemfikirdir; 'yenbûa' kelimesinin suyu tükenmeyen kaynak/pınar anlamına geldiği de ortak bir dil tespitidir.
Unterschiede
Taberî rivayet zincirlerine ve kıraat farklarına odaklanırken bir görüşü temkinli biçimde nakleder; Râzî nahiv ve kıraat tartışmalarıyla birlikte Allah'ın cimrilik vurgulu cevabını işler; Kurtubî olayı Kureyş liderlerinin isimlerini vererek ayrıntılı bir siyer/esbâb-ı nüzûl sahnesi olarak anlatır; İbn Kesîr meselenin Allah için kolaylığına ve müşriklerin yine iman etmeyeceği bilgisine vurgu yapar; Beydâvî ise delilin zaten tamamlanmış olmasına rağmen inat edildiği noktasını öne çıkarır. Bu farklar büyük ölçüde müfessirlerin yöntem tercihinden (rivayet ağırlıklı, dilbilimsel/belâgat ağırlıklı veya kelamî-bağlamsal) kaynaklanır.
Historischer Kontext
Erken dönem (Taberî) rivayet aktarımına ve senetli nakle daha bağlı kalırken, sonraki müfessirlerde (Râzî, Beydâvî) dilbilimsel/kelamî analiz ağırlık kazanmış, Kurtubî gibi müfessirlerde ise siyer detaylarıyla zenginleşmiş bir anlatı öne çıkmıştır; İbn Kesîr'de bağlamsal-özet bir yaklaşım görülür. Temel olay örgüsü (müşriklerin talebi ve reddi) tüm dönemlerde sabit kalmış, yorumun derinliği ve aracı disiplinler değişmiştir.
Bezug zur Gegenwart
Bu ayet, maddi taleplerin veya somut kanıt beklentilerinin ilim ve iman arasındaki dengeyi bazen gölgeleyebileceğini hatırlatır; asıl meselenin gönüldeki samimiyet (ihlas) ve doğruyu kabullenme istekliliği olduğu düşünülebilir. Günümüzde de bilimsel gelişmelerin veya somut delillerin kendiliğinden bir değişim sağlamayacağı, asıl belirleyicinin kişinin içindeki açıklık ve sabırlı bir arayış olduğu şeklinde ihtiyatlı bir bağ kurulabilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben