“oder daß Er sie in ihrem Umherziehen ergreift, ohne daß sie sich (Ihm) entziehen können,” — Bubenheim & Elyas
Taberî9-10. Jh.✓ Zitat verifiziert
Taberî'ye göre bu ayette geçen 'tasarruflarında/dönüp durmalarında yakalama' ifadesi, kulların şehirlerde gidiş-gelişleri ve yolculukları esnasında Allah'ın onları helak edebileceğini anlatır; bu durumda onlar Allah'a karşı hiçbir şekilde aciz bırakamazlar, dilerse onları bu haldeyken de yakalayabilir. Bu ifade İbn Abbas'tan gelen rivayetlerle 'yolculuklarında' veya 'ihtilaflarında' şeklinde açıklanmış, İbn Cüreyc ise 'tekallüb'ü gece ve gündüz yakalanma olarak yorumlamıştır.
أو يهلكهم في تصرفهم في البلاد وترددهم في أسفارهم يقول جل ثناؤه: فإنهم لا يعجزون الله من ذلك إن أراد أخذهم كذلك
Zemahşerî12. Jh.✓ Zitat verifiziert
Zemahşerî'ye göre bu ifade, insanların günlük hayatlarında yaptıkları seyahatlerde, ticari işlerinde ve dünya işlerine dair çeşitli uğraşlarında dönüp durmalarını, bu işler arasında gidip gelmelerini anlatmaktadır.
متقلبين في مسايرهم ومتاجرهم وأسباب دنياهم
Kurtubî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Kurtubî bu ifadenin (metinde geçen tabirin) yolculukları ve hareketleri sırasında anlamına geldiğini, bunun Allah'tan kaçıp kurtulma imkanı olmadan sürekli koşuşturma hali olduğunu belirtir. Ayrıca bunun yataklarında dönüp durdukları hal veya gece-gündüz boyunca içinde bulundukları durum olarak da yorumlandığını nakleder.
أي في أسفارهم وتصرفهم قاله قتادة أي مسابقين الله ولا فائتيه وقيل : في تقلبهم على فراشهم اينما كانوا وقال الضحاك : بالليل والنهار
İbn Kesîr14. Jh.✓ Zitat verifiziert
İbn Kesîr'e göre ayetteki 'takallübleri' ifadesi, insanların geçim işlerinde, yolculuklarında ve kendilerini meşgul eden diğer uğraşılarında dönüp durmalarını anlatır; bu durum onların Allah'tan kaçamayacaklarını, hangi hâl üzerinde olurlarsa olsunlar O'nu âciz bırakamayacaklarını ifade eder.
تقلبهم أي أسفارهم وقال مجاهد والضحاك وقتادة في الليل والنهار كقوله أي لا يعجزون الله على أي حال كانوا عليه
Beydâvî13. Jh.✓ Zitat verifiziert
Beydâvî'ye göre âyetteki 'kötü tuzaklar kuranlar', peygamberleri helâk etmeye çalışanlar ya da Hz. Peygamber'e tuzak kurup ashabını imandan çevirmeye çalışanlar olarak açıklanır. Bu kimselerin, Karun'a olduğu gibi yerin kendilerini yutması, Lut kavmine olduğu gibi ansızın gökten azap gelmesi ya da yolculuk ve ticaret halindeyken yakalanmaları tehlikesine karşı güvende olamayacakları belirtilmiştir.
أفأمن الذين مكروا السيئات أي المكرات السيئات وهم الذين احتالوا لهلاك الأنبياء، أو الذين مكروا برسول الله صلى الله عليه وسلم وراموا صد أصحابه عن الإيمان.
Vergleich
Gemeinsamkeiten
Taberî, Zemahşerî, Kurtubî ve İbn Kesîr, 'tekallüb' ifadesinin insanların günlük hayatlarındaki yolculuk, ticaret ve geçim uğraşları sırasında dönüp durmalarını anlattığı; bu hallerin hiçbirinde kulun Allah'ı âciz bırakamayacağı noktasında birleşir.
Unterschiede
Taberî rivayet ağırlıklı olarak İbn Abbas, Katade ve İbn Cüreyc'in görüşlerini (yolculuk, ihtilaf, gece-gündüz yakalanma) nakleder; Zemahşerî dil/belağat analizine yaslanarak günlük işlerdeki hareketliliğe odaklanır; Kurtubî hem yolculuk hem yatakta dönüp durma yorumlarını rivayetle aktarır; İbn Kesîr benzer rivayetleri geçim ve meşguliyet vurgusuyla birleştirir; Beydâvî ise ayeti doğrudan peygamberlere tuzak kuranlar bağlamında ele alıp Karun ve Lut kıssalarıyla ilişkilendirerek farklı bir okuma sunar.
Historischer Kontext
Erken dönem müfessiri Taberî'den geç dönem müfessiri Beydâvî'ye kadar rivayet temelli yorum genel çerçeveyi korumuş, ancak Zemahşerî ile başlayan dil analizi ve Beydâvî'deki bağlamsal/kıssa temelli okuma yöntemsel çeşitliliğin zamanla arttığını gösterir; temel mesaj (Allah'ın kudretinden kaçış olmaması) sabit kalmıştır.
Bezug zur Gegenwart
Bu farklı okumalar, günlük yaşamın her anının -yolda, işte, evde- bir bilinç ve sorumluluk hâli taşıdığına dair bir hatırlatma olarak düşünülebilir. İlim ile iman arasındaki uyum çerçevesinde, insanın hangi meşguliyet içinde olursa olsun ahlaki duyarlılığını sürdürmesi, ibadet ruhunun sadece belirli zamanlarla sınırlı olmadığını akla getirebilir. Bu bakış, sabır ve ihlas temalarıyla birlikte, hareketli günlük hayatın da bir tür farkındalık gerektirdiği şeklinde ihtiyatlı bir bağlam sunabilir.
KI-Analyse — keine Fatwa oder Urteil, noch nicht durch Fachprüfung freigegeben