Taberî'ye göre 'el-hamdü lillah' ifadesi, Allah'a mahsus kâmil hamd ve şükrü ifade eder; bu hamd, kulların bütün ibadetlerine layık olan tek varlığa, kendilerine sayısız nimet bahşedene (itaat için organları düzenlemesi, rızık vermesi, ebedi saadete davet etmesi gibi) yöneltilmelidir. Bu hamd, O'ndan başka tapılan putlardan ve sahte ilahlardan uzak, yalnızca Allah'a has kılınmış bir şükürdür. Ayrıca 'âlemîn' ifadesi insan, cin, melek ve diğer bütün yaratılmış sınıfları kapsayan mülkiyet bildiren bir ifadedir.

يقول: الحمد الكامل لله خالصا دون ما تدعون أيها القوم من دونه من الأوثان فإياه فاحمدوا دونها. وقوله: الشكر خالصا لله جل ثناؤه دون سائر ما يعبد من دونه، ودون كل ما برأ من خلقه

Zemahşerî'ye göre bu ifade, Allah'ın yarattığı her şeyi bir nimet olarak yarattığı, dolayısıyla hamde layık olduğu anlamına gelir; küfredenler ise bu nimeti inkâr ederek O'na eş koşarlar. Ayrıca hamdin Allah'a halis olarak yöneltilmesi gerektiği, tıpkı bir kimsenin kendisini giydiren ve taşıyan kardeşine hamd etmesi gibi, dünya nimetlerinden dolayı da Allah'a hamd edilmesi gerektiği belirtilir. Vahdaniyet vurgusuyla birlikte hamd ve ibadetin yalnızca O'na yöneltilmesi gerektiği, bunun da 'lâ ilâhe illallah' hakikatini ispatladığı ifade edilir.

ومعنى ثم وصف ذاته بالإنعام بجميع النعم الدنيوية ، كان معناه : أنه المحمود على نعم الدنيا ، كما تقول : أحمد أخاك الذي كساك وحملك ، تريد : أحمده على كسوته وحملانه

Bu müfessire göre 'el-hamdü lillâh' ifadesi Allah'ın hem varlığına hem de hamde müstehak oluşuna işaret eder; bu iki husus zımnen sorulmuş iki soruya karşılık gibidir ve devamındaki 'Rabbü'l-âlemîn', 'er-Rahmânu'r-Rahîm' ve 'Mâliki yevmi'd-dîn' ifadeleri bu sorulara cevap teşkil eder. Ayrıca 'hamd' kelimesinin 'medh' ve 'şükr'den daha kapsamlı olduğu, hamdin ancak fiili ihtiyarıyla yapan fail için söz konusu olabileceği ve Allah'a hamdin O'nun zatına has kılınmasının ihlası ve tevhidi daha tam kıldığı belirtilir. Metin ayrıca 'âlemîn' lafzının Allah'tan başka her şeyin O'na muhtaç olduğuna, varlığında ve bekasında O'na bağımlı bulunduğuna delalet ettiğini vurgular.

أما بيان أن المح أعم من الحمد ، فلأن المدح يحصل للعاقل ولغير العاقل ، ألا ترى أنه كما يحسن مدح الرجل اللعاقل على أنواع فضائله ، فكذلك قد يمدح اللؤلؤ لحسن شكله ولطافة خلقته

Kurtubî'ye göre ayette 'salâtım, nüsüküm, mahyâyım ve memâtım Allah içindir' ifadesi, ibadetlerin ve hayat-ölümün yalnızca Allah'a tahsis edildiğini bildirir; yani kişi bunlarla yalnız O'na yakınlık arar. Bu bağlamda ayetin namaza başlangıçta okunan bir zikir olup olmadığı ve bunun hükmü tartışılır; Şâfiî bu ayete ve Hz. Ali rivayetine dayanarak namaza 'vecehtü vechiye' duasıyla başlamayı istidlal etmiştir, Mâlik ise bunu vacip görmemiş, sadece kendi nefsinde okurmuş.

استدل به الشافعي على افتتاح الصلاة بهذا الذكر فإن الله أمر نبيه صلى الله عليه وسلم وأنزله في كتابه ثم ذكر حديث علي رضي الله عنه : أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا افتتح الصلاة قال : ( وجهت وجهي للذي فطر السماوات والأرض حنيفا ومسلما وما أنا من المشركين إن صلاتي ونسكي ومحياي ومماتي لله رب العالمين

İbn Kesîr'e göre 'el-hamdü lillâh' ifadesi Allah'ın kendi zâtına yaptığı bir senadır ve zımnen kullarına da O'na hamdetmeyi emretmektedir; sanki 'Hamd Allah'a mahsustur deyiniz' denilmiş gibidir. Ayrıca 'es-Seb'u'l-Mesânî' ifadesinin Fatiha Suresi'ni ifade ettiği, bunun Kur'an-ı Azîm ile çelişmediği, çünkü hem Fatiha'nın hem de diğer uzun surelerin bu vasıfla nitelendirilebileceği belirtilmektedir.

الحمد لله ثناء أثنى به على نفسه وفي ضمنه أمر عباده أن يثنوا عليه فكأنه قال قولوا الحمد لله

Beydâvî, Fatiha'nın ilk ayetinde 'el-hamd' kelimesini önce medih ve şükür kavramlarından dil bakımından ayırır; hamdin şükrün bir türü olduğunu ve şükrün başı sayıldığını belirtir. Ardından 'el-hamdu lillâh' ifadesindeki merfû yapının hamdin Allah'a sürekli ve genel olarak ait olduğunu, sonradan oluşan bir şey olmadığını gösterdiğini açıklar. 'Rabbü'l-âlemîn' ifadesinde ise Rab kelimesinin terbiye/mâlik anlamına, âlemîn kelimesinin ise akıl sahiplerini kapsayacak şekilde çoğullaştırıldığına dair dilsel tahliller sunar.

ولما كان الحمد من شعب الشكر أشيع للنعمة، وأدل على مكانها لخفاء الاعتقاد، وما في آداب الجوارح من الاحتمال جعل رأس الشكر والعمدة فيه فقال عليه الصلاة والسلام: «الحمد رأس الشكر، وما شكر الله من لم يحمده»